Færslusafn

Bestu plöturnar koma út þegar árið endar á 7

image

Það er ekkert lát á fréttum þess efnis að hinar og þessar plötur séu að fagna stóru afmæli. Fyrirsagnir eins og „50 ár séu liðin frá því að þessi plata var gefin út“ eða „þessi plata fagnar 20 ára afmæli í dag“ virðast vera daglegt brauð þessa dagana. Og plöturnar eru hver annarri betri, jafnvel besta plata hljómsveitarinnar. Um daginn rak ég svo augun í grein sem sagði einfaldlega, „10 plötur sem sanna að 1997 var eitt af bestu rokkárum Bretlands“. Þá mundi ég eftir Rolling Stone blaði sem ég keypti árið 2007 og var helgað plötum sem komu út 1967. Það var spikfeitt ár. 2007 er einnig minnisstætt ár.

Þannig ég fór að grúska og kíkti í bækur, 1001 Albums You Must Hear Before You Die og 100 bestu plötur Íslandssögunnar og leitaði af plötum sem komu út 1957, 1967, 1977, 1987, 1997 og 2007. Niðurstaðan var sú að þessi ár eiga það öll sameiginlegt að vera afar sterk hvað varðar plötuútgáfu. Af 100 bestu íslensku plötum Íslandssögunnar eru 20 frá árum sem enda á 7! Það er ekkert annað í stöðunni en að kíkja betur á þetta og taka stutta yfirferð.

Við förum hratt yfir árið 1957 en skv. 1001AYMHBYD eru þar fimm plötur sem þú þarft að tékka á. Þar af ein með Miles Davis. Ein besta jólaplata allra tíma, Elvis’ Christmas Album með kónginum sjálfum kemur líka út þetta ár.

Árið 1967 kemur út hafsjór af góðum plötum. Það mikið að ég nenni ómögulega að telja það allt upp. Ein íslensk plata sem er að finna í 100BPÍ kemur út það ár en það er platan Hljómar með Hljómum. Hún situr í 24. sæti. Ef maður skoðar listann frá 101-200 þá er einnig leikritsplatan Dýrin í Hálsaskógi í 110. sæti. Hérna koma svo nokkrar erlendar sem vert er að nefna.

The Beatles – Sgt. Pepper’s Lonely Heart Clubs Band
The Doors – The Doors
The Jimi Hendrix Experience – Are You Experienced 
Pink Floyd – The Piper at the Gates of Dawn 
The Velvet Underground – The Velvet Underground & Nico 

1977 er ekkert slor heldur. Nokkrar af bestu plötum Íslandssögunnar koma út þá. Má þar nefna Á bleikum náttkjólum með Megasi og Spilverkinu, Sturla með Spilverki þjóðanna, Hana-nú með Villa Vill og Í gegnum tíðina með Mannakorni. Erlendis frá stendur kannski hæst Rumors með Fleetwood Mac en fleiri góðir titlar eru:

Bob Marley & the Wailers – Exodus
David Bowie – Heroes og Low 
Iggy Pop – Lust for Life og The Idiot 
Meat Loaf – Bat Out of Hell 
Sex Pistols – Never Mind the Bollocks Here’s the Sex Pistols 
Television – Marquee Moon 

Nú halda kannski sumir að gamanið sé búið en 1987 gefur ekkert eftir. Í íslensku deildinni erum við að tala um plötur eins og Loftmynd með Megasi, Í fylgd með fullorðnum með Bjartmari Guðlaugs og Goð með S.H. Draumi. Nokkrir sterkir erlendir titlar eru t.d.:

Depeche Mode – Music for the Masses
Guns N’ Roses – Appetite for Destruction
Michael Jackson – Bad
R.E.M. – Document
The Smiths – Strangeways, Here We Come
U2 – The Joshua Tree

Þá erum við komin í 1997, árið sem er talið eitt það besta í breska rokkinu. Hér á Íslandi hendir Sigur Rós í sína fyrstu plötu, Von, sem og Quarashi sem gefur út samnefnda plötu, Björk gefur út Homogenic, GusGus sendir frá sér Polydistortation og Maus gefur út Lof mér að falla að þínu eyra. Erlenda deildin er sterk og þá sérstaklega á Bretlandi:

Blur – Blur
Bod Dylan – Time Out of Mind
The Chemical Brothers – Dig Your Own Hole 
Daft Punk – Homework
Elliott Smith – Either/Or
Prodigy – The Fat of the Land
Radiohead – OK Computer
The Verve – Urban Hymns 

2007 er eina árið sem ég upplifði í rauntíma sem hlustandi (f. 1989) og það var ekki leiðinlegt að vera til. Vinna útvarpsmanna sjaldan verið auðveldari og sveitapopp og píkupopp þynnka gærdagsins. Hér á Íslandi varð allt vitlaust, fyrsta plata Hjaltalín, Sleepdrunk Seasons, leit dagsins ljós, Björk gaf út Volta, Hjálmar hélt áfram á réttri braut og gaf út Ferðasót, GusGus gaf út meistaraverkið Forever, Sprengjuhöllin naut mikilla vinsælda og gaf út Tímarnir okkar, Páll Óskar vaknaði af værum blundi og seldi Allt fyrir ástina í bílförmum og Mugison gaf út Mugiboogie. Hversu gott ár í íslensku deildinni? Menn voru líka frjóir úti í hinum stóra heimi:

Arcade Fire – Neon Bible
Arctic Monkeys – Favourite Worst Nightmare
Bon Iver – For Emma, Forever Ago
Burial – Untrue 
Justice – Cross
Kanye West – Graduation 
Kings of Leon – Because of the Times 
LCD Soundsystem – Sound of Silver 
Radiohead – In Rainbows 

Samkvæmt kenningunni ætti því 2017 að verða grjóthart ár í plötuútgáfu. Nú þegar hafa komið út öflugir titlar. Nýja platan með Auði er t.d. fullnæging í eyrun, Sturla Atlas eru svalir og þægilegir sem fyrr og JFDR er æði. Ekki má svo gleyma nýju plötunni með Fufanu sem vinnur á með hverri hlustun. Þá er von á nýjum plötum með Aroni Can, Ásgeiri, Vök, Berndsen og Vaginaboys. Það er einnig nóg að frétta erlendis frá. The xx, Foxygen og Julie Byrne gáfu út glimrandi flottar plötur í janúar. Þá er von á góðu því að listamenn eins og Gorillaz, Father John Misty, Future Island, Fleet Foxes, alt-J og Mac DeMarco eru allir að fara að gefa út nýjar plötur og það bætist enn í sarpinn. Setjið ykkur því í stellingar því að það eru allar líkur á því að 2017 fari í sjöubækurnar frægu!

Íslensk lagastuldur

lagastuldur2
Það er orðið nokkuð algengt nú til dags að heyra ný lög sem minna á gömul og jafnvel geta líkindin verið það mikil að höfundar eldra lagsins leita réttar síns. Það á þó aðallega við um þegar þekktir listamenn eiga í hlut eins og t.d. Radiohead. Eitt þekktasta lag þeirra, „Creep“ þótti svipa það mikið til lagsins „The Air That I Breathe“ að höfundar lagsins, þeir Albert Hammond og Mike Hazelwood, eru skráðir sem meðhöfundar af „Creep“ ásamt Radiohead!

Þó að það fari minna fyrir íslenskum listamönnum í þessum efnum eru þeir alls engin undantekning. Fyrir tæplega ári síðan bloggaði ég um Kaleo og velti því upp hvort þeir hefðu stolið frá Rage Against the Machine við gerð lagsins „Rock’n’Roller“. Út frá því bloggi skapaðist svo umræða um það hvort lagið þeirra „All the Pretty Girls“ væri stolið frá Bon Iver laginu „Skinny Love“.

Í kjölfarið af þessu langaði mig til að skoða hvort að fleiri íslenskar hljómsveitir ættu lög sem þykja á einhvern hátt keimlík eldri lögum eftir erlenda flytjendur. Nú tæpu ári síðar hef ég grafið upp fjögur íslensk lög sem mér finnst ég hafa heyrt einhvers staðar áður.

Ég vil taka það fram að ég á aðeins við að ákveðnir partar úr lögunum hljómi líkt og partar úr öðrum lögum en ekki að lögin séu lík frá upphafi til enda. Í „Rock’n’Roller“ er það t.d. aðalriffið í laginu sem minnir á aðalriffið í „Sleep Now in the Fire“ með Rage Against the Machine.

Ég mun raða þessum fjórum lögum upp eftir hversu mikil líkindin eru og mun byrja á þeim minnstu og enda á þeim mestu. Það skal tekið fram að ég er ekki að saka eftirfarandi listamenn um vísvitandi stuldur en óhöppin geta gerst enda búið að semja ógrynni af lögum.

Fyrsta lagið sem mig langar að nefna til leiks er lagið „Keyrum yfir Ísland“ með Sprengjuhöllinni sem var ein vinsælasta hljómsveitin á Íslandi árið 2007. Byrjun lagsins svipar að mínu mati mikið til byrjunarinnar í laginu „I Could Be Dreaming“ með Belle & Sebastian. Uppbyggingin í lögunum er í svipuðum dúr og hafi maður ekki hlustað á Sprengjuhöllina lengi gæti maður jafnvel haldið að þeir séu að verki í fyrstu 30 sekúndunum í „I Could Be Dreaming“.

Það tók mig dálítinn tíma að átta mig á höfundi næsta lags. Stefið hafði ómað í 10-11 auglýsingum um nokkurt skeið og alltaf hugsaði ég um lagið „Pyro“ með Kings of Leon. En mér fannst ólíklegt að bakhjarlar 10-11 hefðu fengið einhvern til þess að spila stefið í öðruvísi í búning. 14. október síðastliðinn fann ég svo loks út hver höfundur lagsins í auglýsingunni var en það er íslenska hljómsveitin Lockerbie. Lagið heitir „Heim“ og kom upphaflega út í ágúst 2013. Þó lagið séð hið fínasta er ekki hægt að fara í felur með það að lykilstefið í laginu minnir óneitanlega mikið á viðlagið í „Pyro“.

Glowie er nýjasta poppstjarna Íslands og hefur farið vel af stað. Hún nýtur m.a. stuðnings frá StopWaitGo teyminu sem sér um að mata hana af lögum. Er ég heyrði lagið „Party“ flutt á tónleikum fannst mér það hljóma eitthvað kunnuglega. Eftir að hafa leitt hugann að því í smástund komst ég að því að lagið sem ég var að leita eftir var „Waiting for the World to Change“ með John Mayer. Eins og það hafi ekki verið nóg þá rak ég augun í athugasemd undir laginu hennar Glowie á YouTube og þar var bent á að lagið væri stolið frá U2. Notandinn lét þó ekki fylgja sögunni hvaða lag með U2 það var sem hann átti við. Fyrsta lagið sem mér datt í hug var „Stuck in a Moment You Can’t Get Out Of“ en það var í miklu uppáhaldi hjá mér einu sinni. Þetta var staðfest eftir smá rannsóknarvinnu á Google þar sem þó nokkrir voru búnir að vera að pæla í þessu. Þó er ekki að sjá að John Mayer eða U2 hafi tjáð sig um líkindin sín á milli þetta en á Wikipediu má sjá að hljómagangurinn í „Waiting for the World to Change“ er vel þekktur í blús, rokk og sálartónlist. Það má því segja að frumlegheitin í lagi Glowie og StopWaitGo séu ekki ýkja mikil.

Í síðasta laginu sem ég ætla að fjalla um fer það eiginlega ekki á milli mála að Sölvi Blöndal (Quarashi) hefur farið ófrjálsum höndum yfir eigur annarra. Jú hafi maður séð kvikmyndina RocknRolla frá árinu 2008 og heyrt lagið „K2R“ með Halleluwah er nokkuð ljóst að hér er eitthvað grunsamlegt á seyði. Í kvikmyndinni er alveg sérstaklega skemmtileg tónlist og þar á meðal er lagið „Have Love, Will Travel“ í flutningi The Sonics. Lagið er upprunalega eftir Richard Berry en er þó þekktara í flutningi The Sonics. Ég held að það sé óhætt að segja að byrjunin í laginu er nánast sú sama og byrjunin í „K2R“. Mér datt ekki annað í hug en að Sölvi hefði þá tekið fram hver meðhöfundurinn í laginu hans væri en undir laginu á YouTube stendur „Music and title by Sölvi Blöndal“. Því miður er það ekki rétt.

Torfi Guðbrandsson